Fantazi Seven Escort Aslı

Aslı, tarihi astronomi aletleri ve rubu tahtası (çeyrek daire) restorasyonu üzerine çalışan, 18. yüzyıl Osmanlı pirinç ve abanoz astronomik açıölçerlerinin sinüs hatlarını ve açı çizgilerini mikroskop altında gümüş tellerle yenileyen yirmi dördüncü yaşına girmiş bir enstrüman ustasıydı. Şehrin tarihi sur kuşağına ve Bizans saray kalıntılarına yakın bir çalışma ortamı kurabilmek için Edirnekapı’da, Tekfur Sarayı’na komşu Sarayarkası Sokak’taki eski bir imalathanenin depo katını atölye-ev kiraladı.

Aslı’nın mücadelesi; mikroskobik gümüş tel rulolarının, hassas açı cetvellerinin fahiş fiyatları ve Edirnekapı surlarından sızan ağır nemin pirinç ve gümüş yüzeylerde hızlıca oksitlenme oluşturma riskiydi. Gündüzleri Edirnekapı yakınlarındaki lojistik depolarında parça başı koli yüklüyor ve ağır kasaları taşıyor, gece yarısı ise atölyesindeki sarı masa lambasının altında mikroskopla pirinç açıölçerin aşınmış kavislerini kazıyordu. Odasında ısıtıcı olmadığı için kışın soğuktan uyuşan hands, milimetrik açı çizgilerini oturtmasını imkânsız hale getiriyordu.

Kırılma noktası, özel bir bilim tarihi müzesi için restore ettiği 1760’lara ait pirinç döküm ve gümüş kakmalı bir rubu tahtasının son çizgi kalibrasyonu gecesinde yaşandı. Sarayarkası Sokak’ta yapılan altyapı kazısı sırasında kepçenin ana su borusunu patlatması sonucu, tazyikli su Aslı’nın atölyesinin pencerelerinden içeri doldu. Su, doğrudan kalibre edilmiş ve koruyucu vaks yağı henüz sürülmemiş astronomik enstrümanın üzerine aktı.

Aslı, dondurucu suyun içinden rubu tahtasını saniyeler içinde çekti. Islanan hassas gümüş kakma çizgileri saatler içinde oksitlenip netliğini kaybedebilirdi. Sırılsıklam halde atölyeden çıkıp Tekfur Sarayı Surları’nın devasa taş bloklarının dibine koştu. Mahalledeki kapalı bir ekmek fırınının sıcak havalandırma alanına sığınarak, pirinç parçanın üzerindeki suyu emici kâğıtlarla saatlerce çekti. Sabaha kadar fırının kademeli ısısında metali kurutup vaks katmanını baştan uyguladı. Ertesi gün astronomik enstrümanı milimetrik açı çizgileriyle sahibine teslim ettiğinde, bu şehrin çamuruna ve soğuğuna karşı kendi emeğinin zaferini bir kez daha kanıtlamıştı.