Kızıl Saçlı Olgun Nisa

Nisa, paleografya ve tarihi belge restorasyonu eğitimi almış, Osmanlı arşiv belgeleri ile eski mühürlerin temizlenmesi ve korunması üzerine uzmanlaşmaya çalışan yirmi üç yaşında yetenekli bir araştırmacıydı. İstanbul’a taşındığında kentin zengin arşivlerinde ve sahaf koleksiyonlarında kendine bağımsız bir çalışma alanı kurabileceğini ummuştu. Ancak akademik kadro imkânsızlığı ve özel koleksiyoncuların acımasız pazarlıkları, Nisa’yı Harem Otogarı’nın arkasında, Selimiye Kışlası’na bakan dik yokuştaki eski bir ahşap binanın bodrum katına sürükledi.

Nisa’nın zorluğu; paha biçilmez değerdeki hassas el yazması belgeleri, nem kokan ve kışın buz kesen tek odalı atölyesinde büyük bir titizlikle onarmaya çalışmaktı. Gündüzleri Harem Rıhtımı’ndaki nakliye firmalarında parça başı irsaliye ve evrak tasnifi yapıyor, ağır koli ve dosya balyalarını taşıyordu. Akşamları ise bodrum katındaki sarı ışığın altında, büyüteç ve neşterle yüzyıllık kâğıtların üzerindeki küf tabakalarını temizliyordu. Kaldığı oda Haydarpaşa Liman Yolu’na yakındı; gece boyu geçen ağır konteyner tırlarının yarattığı sarsıntı, masadaki hassas solüsyon şişelerini ve restorasyon bıçaklarını titretiyordu.

En büyük kriz, dondurucu bir ocak gecesinde yaşandı. Sahaf bir koleksiyoncu için haftalardır üzerinde çalıştığı, 19. yüzyıldan kalma nadide bir denizcilik haritası ile mühürlü fermanın son temizleme aşamasındaydı. Harem üzerini kaplayan şiddetli bir poyraz fırtınası sırasında binanın eskiyen su boruları donarak patladı. Bodrum kattaki odanın tavanından akan paslı ve buz gibi su, doğrudan restorasyon masasının üzerine sızmaya başladı. Nisa, dondurucu suyun altında haritayı korumak isterken elindeki organik temizleme solüsyonu döküldü ve fermanın bir köşesini ıslattı.

Nisa, ıslak ve dumanlı odasından çıkıp Harem Rıhtımı’na doğru koştu. Selimiye Kışlası’nın heybetli kuleleri karanlıkta yükselirken, Boğaz’dan esen poyraz rüzgarı ıslak elbiselerini donduruyordu. Şehir, asırlık kışlaları ve limanları ayakta tutarken onun kâğıt üzerindeki taze emeğini tek bir su sızıntısıyla yutmak istemişti. Ancak Nisa pes etmedi. Rıhtımdaki kapalı bir lokantanın fırın sıcaklığından yararlanarak, kurutma kâğıtları ve kurutucularla fermandaki nemi saatlerce teker teker çekti. Mürekkebin dağılmasını engelleyip haritayı baştan presledi. Ertesi gün belgeyi eksiksiz teslim ettiğinde, İstanbul’un soğuk sularına karşı kendi sabrının zaferini ilan etmişti.