Hande, Uzak Doğu ve Osmanlı saray seladon seramikleri restorasyonu üzerine uzmanlaşmış, 15. yüzyıl Ming dönemi yeşil seladon tabakların çatlamış döküm hatlarını ve eksik kenar parçalarını özel kaolin killi hamur ve pigmentli reçinelerle tamamlayan yirmi üç yaşında bir seramik konservatörüydü. Tarihi Yarımada’nın antik sarnıç ve saray kalıntılarına yakın durabilmek için Sultanahmet’te, Nakilbent Sokak’tan Soğukçeşme Sokağı’na uzanan dik taş yoldaki iki katlı kâgir bir binanın bodrum mahzenini atölye-ev yaptı.
Hande’nin zorluğu; ithal kaolin killerinin, seladon yeşili oksit pigmentlerinin fahiş pahalılığı ve mahzene sızan dondurucu yeraltı rutubetinin dolgu hamurunun kurumasını geciktirme riskiydi. Gündüzleri Sultanahmet Meydanı çevresindeki hediyelik eşya dükkânlarında parça başı ağır koli taşıyor ve paketleme işçiliği yapıyor, akşamları ise mahzendeki sarı masa lambasının altında büyüteç ve neşterle asırlık seladon parçalarının kırık yuvalarını birleştiriyordu. Gün ışığı girmeyen odasında kışın taş duvarlardan sızan soğuk nem ellerini uyuşturuyor, neşterle mikron ölçekli dolgu hatlarını tıraşlarken parmaklarının titremesine neden oluyordu.
En büyük kriz, özel bir koleksiyoncu için restore ettiği 1480’lerden kalma çatlatmalı sır tekniğine sahip nadide bir seladon kâsenin teslim gecesinde yaşandı. Marmara kıyılarından gelen şiddetli bir karayel fırtınası sırasında sokaktaki tıkalı rölanti kanalı patladı. Çamurlu tazyikli su Hande’nin mahzeninin havalandırma penceresinden içeri taşarak çalışma masasının üzerine aktı. Su, doğrudan henüz reçine dolgusu tam sertleşmemiş seladon kâsenin üzerine döküldü.
Hande, dondurucu ve çamurlu suyun içinden kâseyi saniyeler içinde kurtardı. Islanan özel reçine çözülüp renk pigmentleri akabilirdi. Sırılsıklam halde mahzenden çıkıp Yerebatan Sarnıcı’nın girişindeki kapalı ve korunaklı taş kemerin altına sığındı. Fırtına yüzünü keserken, yanında taşıdığı emici kurutma kâğıtları ve saf alkolle fener ışığı altında kâsenin üzerindeki çamuru teker teker temizledi. Sabaha kadar dolgu maddesini elle yeniden kurgulayıp yeşil tonlamayı baştan işledi. Ertesi gün kâseyi kusursuz teslim ettiğinde, İstanbul’un soğuk suları onun sabrını ve zanaatını yenememişti.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.