Sorunlar Yaşıyan Berenin Hikayesi

Beren, Sarıyer’in en kuzeyinde İstanbul Boğazı’nın Karadeniz ile buluştuğu Garipçe Köyü’ndeki tarihi Ceneviz Kalesi’nin dik uçurumlarına bakan surlarında, ocak ayının dondurucu ve fırtınalı bir şafak vakti yüzey gerilim problarını ve ultrasonik dalga yansıtıcılarını deniz tuzuna maruz kalan tarihi andezit bloklarına sabitlemiş bekliyordu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Taş Taşınabilir Kültür Varlıkları Restorasyonu ve Koruma Bilimi Bölümü’nden birincilikle mezun olduktan sonra, sert Karadeniz rüzgârlarının taşıdığı sodyum klorür tuzlarının taş gözeneklerinde donma-çözülme döngüleriyle yarattığı kristalleşme basıncını ve mikro-çatlak ilerlemelerini haritalandıran bağımsız bir kıyı savunma yapıları koruma projesinde uzman saha konservatörü olarak göreve başlamıştı. Ancak bölgede kurgulanan turizm tesis projesi nedeniyle kale surlarının yapısal sağlık raporunun değiştirilmesini isteyen yerel yatırımcıların baskılarını reddedince saha bütçesi aniden donduruldu. Şantiye konteyneri mühürlendi; Beren’in sekiz aylık uzmanlık hakedişi ödenmediği gibi, taşlardaki mikro-gerilimi ölçmek için kiraladığı taşınabilir akustik emisyon ölçerin borcu kişisel yükümlülüğü olarak üzerine yıkıldı.

Ocak gecesinin dondurucu poyrazında, Garipçe Balıkçı Barınağı’nın ahşap dalgakıran bankında otururken cebinde yalnızca Rumelifeneri’nden kentin merkezine dönmeye yetecek tek bir otobüs bilet parası kalmıştı. Köyde kiraladığı balıkçı kulübesi, ödenmeyen kira yüzünden mülk sahibi tarafından kilitlenmiş, Beren’in taş patolojisi ve kristalleşme atlası paftaları dışındaki valizi sokak kapısının önüne bırakılmıştı. Ahşap banka çöken Beren, kucağındaki su geçirmez kılıftan tuz kristalleşmesi haritasını ve taş bozunum atlasını çıkardı. Liman direğindeki titrek sarı ışığın altında, taş gözeneklerindeki kristalleşme basıncı indekslerini ve mikro-pullanma grafiklerini milimetrik kâğıda aktarmaya başladı. Kurşun kalemin kâğıda dokunduğu her an, içindeki çaresizlik mesleki bir tutkuya ve sarsılmaz bir bilimsel iradeye dönüşüyordu. O sırada limana yanaşan araştırma teknesinden inen ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Kıyı Mimarisi ve Taş Eserler Laboratuvarı direktörü, soğukta profesyonel taş patolojisi ve petrografik bozunum atlası çizen Beren’i fark etti. Çizimlerin analitik derinliğinden ve bilimsel titizliğinden etkilenen yetkili, Beren’e Boğaziçi Kıyı Savunma Yapıları Taş Koruma Projesi’nde baş saha araştırmacısı kadrosu sağladı.

Pendik Güzelyalı Sahili ve Asfalt Üretim Tesisleri Çevresinde Polisiklik Aritmetik Hidrokarbon (PAH) Birikimi ile Kıyı Liken Biyokütle Kaybı Atlası

Gamze için İstanbul, Anadolu Yakası’nın doğusundaki Pendik Güzelyalı sahilinin tersane bacalarından, asfalt plenti tesislerinin yaydığı ağır kimyasal kokudan ve kıyı kayalıklarını kaplayan gri sis tabakasından ibaretti. Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Biyoendikatörler ve Çevre Biyotik İndeksleri yüksek lisans mezunuydu; E-5 kara yolu ile sahil şeridi arasındaki sanayi aksında atmosferik ağır metal ve hidrokarbon kirliliğini gösteren Xanthoria parietina türü kıyı likenlerinin hücresel zar harabiyetini ve klorofil bozunum hızını inceleyen bir ekolojik izleme projesinde kıdemli biyo-izleme uzmanı olarak çalışıyordu. Ancak projeyi destekleyen sanayi kuruluşu, çıkan PAH oranlarının yasal sınırları aşması üzerine araştırmayı aniden durdurdu. Gamze’nin sekiz aydır liken dokularından derlediği florasan spektroskopisi verileri kilitli kalan saha araştırma karavanında mahsur kaldı; üstelik analizlerde kullandığı el tipi klorofil florometresi cihazının kiralama borcu Gamze’nin üzerine yıkıldı.