Süreyya’nın Samatya ve Yedikule Sokaklarındaki Vitray ve Cam Oymacılığı Mücadelesi
Ocak ayının sonlarına doğru Marmara Denizi’nden kopup gelen karayel Samatya’nın eski Rum evlerinin cumbalarını ve dar taş sokaklarını dondurucu bir soğukla döverken, Süreyya kucağındaki ağır ahşap taşıma muhafazasını ve elmas cam kesicilerini düşürmemek için sur dibindeki ıslak yokuşu adımlıyordu. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Seramik ve Cam Tasarımı Bölümü yüksek lisans öğrencisi olan Süreyya, Antakya’nın taş konaklarından İstanbul’a, renkli camları üfleyip keserek geleneksel vitray sanatına üç boyutlu yeni bir form kazandırma hayaliyle gelmişti. Samatya Sahili’ne yakın, duvarları nemden kabarmış ve tavanından soğuk hava sızan eski bir ahşap bodrum katında yaşıyor; geceleri Yedikule’deki tarihi bir balıkçı lokantasında tezgâh silip bulaşık yıkayarak hem ev kirasını ödüyor hem de ithal renkli opal camlar ile kurşun çıta masraflarını karşılamaya çalışıyordu.
O gün, hayatının en önemli akademik değerlendirmesi ve uluslararası cam sanatları bursu seçmesi vardı. Samatya’daki tarihi bir Rum mektebi restorasyon galerisinde düzenlenecek olan "Suriçi’nin Işığı ve Camın Ruhu" sergisi için hazırladığı, kurşun çıtalarla birleştirip üzerini neşter oyuklarıyla bezediği devasa "Samatya Balıkçıları ve Erguvan Vitrayı" panosunu jüriye teslim etmesi gerekiyordu. Eğer eseri birincilik kazanırsa hem Çekya’daki Prag Cam Akademisi’ne iki yıllık burs kazanacak hem de dört aydır ödeyemediği birikmiş ev kirasını ve dükkân borçlarını tek kalemde silebilecekti. Haftalardır uykusuz kalmış, yüksek dereceli fırın ateşinde yüzü kavrularak ve elmas kesici tutmaktan parmakları su toplayarak o narin cam parçalarını milim milim birleştirmişti.
Ancak Samatya Meydanı’na doğru inen buzlanmış ve yosun tutmuş Arnavut kaldırımı sokakta yürürken, dar yoldan kontrolsüzce kayan bir kargo kamyoneti Süreyya’nın üzerine doğru savruldu. Anlık bir panikle kenardaki tarihi sur duvarına sıçrayan Süreyya, kaygan taşların üzerinde dengesini kaybederek sertçe kapaklandı. Kucağındaki muhafaza kasası fırlayarak merdiven basamaklarına çarptı. Kasadan fırlayan o narin vitray pano, darbenin etkisiyle sert zemine sekip parçalandı; kurşun çıtalar büküldü, el emeği opal camlar çatırdayarak binbir parçaya ayrıldı ve sokağın kenarındaki çamurlu su birikintisine saçıldı.
Süreyya, ellerindeki ve avuç içlerindeki kesiklerin acısını hissetmeden, soğuk çamurun içinde dağılmış renkli cam parçalarına bakarak donakaldı. Uykusuz geçen geceler, fırın sıcağında kavrulan yüzü, nasırlı parmakları ve kurduğu tüm gelecek hayalleri saniyeler içinde o kirli suyun içinde yok olup gitmiş gibiydi. Ağlamaktan hıçkırıklara boğulan genç kız, Samatya’nın bu rüzgârlı ve acımasız sokağında ne kadar tek başına kaldığını hissetti.
O sırada sokağın köşesindeki eski bir cam ve çerçeve atölyesinden çıkan, Samatya’nın kırk yıllık emektar vitray ustası "Camcı Ohannes Usta" kızın çaresizliğini fark etti. Dükkânından çıkıp Süreyya’yı kolundan tuttu, omuzlarına gaz yağı ve çam kömürü kokan önlüğünü örterek onu fırın ısısıyla ısınan sıcacık atölyesine götürdü.
Ohannes Usta, Süreyya’ya dumanı tüten bir bardak sıcak adaçayı uzattıktan sonra parçalanan vitray panoyu inceledi. "Cam kırıldı diye ışık küsmez kızım," dedi babacan bir sesle. "Eski Suriçi vitraycıları çatlayan camı çöpe atmazdı; kırılan hatların arasına erimiş pirinç teli ve bakır folyo sarar, kırığı eserin kalbindeki bir ışık hüzmesine dönüştürürlerdi. Camın yarası, ışığı en güzel kıran yerdir."
Ohannes Usta, atölyesindeki emektar lehim havyasını, bakır folyo bantlarını ve erimiş pirinç tellerini çıkardı. Süreyya, ustanın rehberliğinde titreyen elleriyle çatlayan cam parçalarının etrafını ince bakır folyolarla sardı; kırık hatları lehimle birleştirip üzerlerine erimiş pirinç dokunuşları yaparak panoya büyüleyici bir "Kintsugi Cam" havası kattı. Dağılan ve çatlayan parçalar, Samatya Sahili’ndeki fırtınalı bir Boğaz akşamının masalsı ışık yansımasına dönüştü.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.